Verslag excursie Ommermars 28 april 2025 gegeven door Arend Spijker
- Details
Twintig belangstellenden luisterden aandachtig naar de welkomstspeech van Arend. Hij vertelde vol enthousiasme over het jonge gebied welke getransformeerd was naar een natuurgebied. In eerste instantie zou de Ommermars teruggegeven worden aan de boeren. Natuur en Milieu wilde heel graag een gebied met robuuste natuur aan de rand van Ommen. De provincie vond het idee van N&M ook prachtig en dus maakten N&M samen een plan met de kinderen van het Koloriet, die graag een speelplaats wilden met grazende koeien in zicht. Uiteraard begon de excursie vanaf de speelplaats waar harde werkers kort geleden beton hadden gestort bij een pomp zodat ook minder valide mensen deze kunnen bereiken.
Alle rivierduinen waren geëgaliseerd en dus zijn er weer stuifduinen gecreëerd. De begrazing gebeurt door koeien. Er zijn broeihopen gemaakt voor ringslangen omdat deze van groot belang zijn voor de voortplanting. In het gebied zijn meerdere kleine plevieren en kieviten maar daar gaan we nu niet heen in verband met verstoring wat wij uiteraard niet willen.
Verder vinden we in het stroomdal pinksterbloemen ( = de waardplant voor het oranjetipje ) , bleekgele droogbloemen, ruige weegbree, paardenbloemen, vleugeltjesbloem, gele brem, stekelbrem, voorjaarsweegbree, hertshoornweegbree, munt, vogelpootje, tripmadam, liggend ereprijs en nog vele andere soorten planten.
Tripmadam
Liggend ereprijs
We ontdekten ottersporen en zagen kleine plevieren, oeverlopers, kieviten, oeverzwaluwen en een lepelaar. Ook was er al eerder een bever gespot in het gebied. Arend toonde ons een verlaten nestje van een kleine plevier waar we dus even 1 prachtig klein eitje mochten bewonderen omdat het nest al een week verlaten was. Jammer, maar Arend wist ons te vertellen dat er iets verderop 3 kievit pullen door het weiland liepen, dus dat broedsel was wel gelukt. Verder hopen we dat de tapuit hier komt broeden: deze was al wel in het gebied geweest maar helaas niet gebleven. Tapuiten zijn bij het broeden afhankelijk van konijnenholen maar helaas zijn er maar heel weinig konijnen meer dus gaan de tapuiten hier ook niet meer broeden. Nu zijn hier kokers in het gebied begraven en wie weet komt de tapuit hier t.z.t gebruik van maken. Tevens zijn er grote vlotten gemaakt voor visdiefjes, een zwaluwentil en een scholeksterplateau geplaatst in het gebied. Het kijkje, gemaakt door kunstenaar Erik Schutte, is vlakbij het water geplaatst zodat je daar ongezien naar de diverse vogels kunt kijken. Te zijner tijd worden er ook kleine vlotjes uitgezet voor de zwarte stern.
Op meerdere locaties in het gebied zijn recent meerdere autochtone bomen en struiken geplaatst. De soorten zijn kenmerkend voor oude koelanden en houtwallen maar deze zijn nu zeldzaam geworden. Ze zijn zeer waardevol voor vlinders en wilde bijen en uiteraard eten de vogels de bessen van de struiken.
Arend verteld nog dat een groepje otters altijd bestaat uit een moeder met kinderen omdat het vrouwtje een schuilplaats zoekt als ze jongen krijgt: het mannetje is gevaarlijk voor de jonge otters want hij wil ze dood maken. Otters leggen hele grote afstanden af. Ze zijn pas teruggekeerd in onze omgeving toen het water niet meer vervuild was.
Het was een fantastische avond, heerlijk weer en een enthousiaste groep die deze avond heel veel nuttige en leuke informatie kreeg van Arend waarvoor onze hartelijke dank Arend!
Verslag: Ella roelfs Rijzebol
Fotografie: Machteld Oudshoorn
Landelijk nestkastenverslag 2024
- Details
Het NEtwerk voor STudies aan nestKASTbroeders ('NESTKAST') heeft haar jaarverslag over 2024 gepubliceerd.
NESTKAST is het netwerk waarin amateur nestkastonderzoekers (controleurs en ringers), professionele nestkastonderzoekers, het Vogeltrekstation (VT) en SOVON Vogelonderzoek Nederland bij elkaar komen voor het verzamelen en uitwisselen van gegevens, wetenswaardigheden en ervaringen op het gebied van nestkastenonderzoek.
Foto's zwerftocht 12 mei 2018
- Details
De fotoserie van Ella Roelfs-Rijzebol van onze zwerftocht met Arend Spijker op 12 mei 2018.
Uiterst succesvolle lezing over de raaf
- Details
Een bijzondere vogel stond 24 februari in het middelpunt. En die belangstelling bleek overweldigend! Zo’n 70 toehoorders vulden de Kern!
"Overdonderd"….. was dan ook het eerst uitgesproken woord van de voorzitter (en een van de medeoprichters) van de ravenwerkgroep Nederland, Hans de Vos Burchart.
"Overdonderd door het grote aantal toehoorders" (foto van Hans De Vos Burchart gemaakt door Wim Steenge)
In de aankondiging werd gesproken over "mysterieus en bijzonder" en na het verhaal van de spreker zal menigeen deze omschrijving beamen. De Vos Burchart vertelt eerst iets over de betekenis van de raaf in de verschillende culturen door de eeuwen heen. Opvallend is daarbij de soms totaal verschillende insteek: van heel positief tot een uiterst negatieve beeldvorming. Vervolgens gaat hij in op de ervaringen van de werkgroep sinds de oprichting in 2008. Hierbij komt de nadruk te liggen op verschillen met andere kraai-achtigen, aantallen, locaties, nesten, ringen en zelfs zenderen. Of het enkel en alleen op het conto van de werkgroep te schrijven is blijft natuurlijk een vraag, maar dat de positieve ontwikkeling van de aantallen raven significant is blijkt uit onderstaande grafiek.
Een nieuw thuis voor de ooievaars aan de Vecht
- Details
Een bijzondere operatie in samenwerking met natuurvrienden en buurtbewoners
Op “de Bollemaat” aan de Vecht, waar al meer dan 65 jaar een ooievaarsnest stond, was het hoog tijd voor vernieuwing. Het nest, ooit al eens verplaatst en in 2002 vervangen, was aan vervanging toe. Met een nieuwe "nestbasis" kon het project eindelijk van start gaan. Dankzij de gezamenlijke inzet van Natuur en Milieu De vechtstreek en de buurtvereniging de Zeeheldenbuurt en Noest Bos- en Landschapsbouw Boomverzorging, werd dit mogelijk gemaakt.
Plantactie autochtone struiken in Ommermars
- Details
Er was afgelopen zaterdag 22 februari veel animo voor de plantactie van autochtone struiken in de Ommermars. De dag werd georganiseerd door Streektuinen, Stichting Burgerinitiatief Ommermars en de Vereniging Natuur en Milieu De Vechtstreek.
Veel enthousiaste vrijwilligers, waaronder kinderen, staken de handen uit de mouwen.
foto Maria Kolossa
Het plantmateriaal bestond uit streekeigen struiken zoals de wilde sleedoorn, wegedoorn, de zeldzame tweestijlige meidoorn en verschillende soorten wilde rozen waaronder de heggenroos. Zij bieden voedsel (nectar en stuifmeel) voor bijen, vlinders en andere insecten en zorgen voor nestgelegenheid voor verschillende vogelsoorten. Deze oorspronkelijk in het Vechtdal voorkomende autochtone soorten komen nog op slechts 3 locaties alleen maar in Ommen voor. Het is van groot belang om deze unieke genenbronnen van het Vechtdal te beschermen en te versterken.
Op het einde van de morgen was maar liefs 750 meter haag aangeplant in de Ommermars. Een resultaat om trots op te zijn!
Excursie winterkenmerken door Dirk Slagter
- Details
Zaterdagmiddag 8 februari 2025 staat gepassioneerd biologieleraar Dirk Slagter ons al op te wachten op de kruising Junnerweg-Beerzerweg. Hem wacht de moeilijke opgave een “klas” van maar liefst 19 personen te onderwijzen en begeleiden door de jungle van Ommen. Meester Dirk had in aanvang om een groep van 15 personen gevraagd, maar dat het zo snel storm liep op de website met aanmeldingen, hadden wij ook niet verwacht....... Toen de webmaster van N&M de Vechtstreek keek of er al een paar mensen mee wilden, was de excursie al OVER-boekt. Maar in goed overleg met meester Dirk mocht iedereen die zich had aangemeld toch meedoen. De “te laat” melders moesten we helaas teleurstellen. We hadden een perfect stukje bos voor Dirk uitgezocht want er waren heel veel soorten bomen en struiken waar Dirk ons van alles over kon vertellen. Hierbij een aantal kenmerken van de diverse soorten.
Bramen zijn dol op stikstof: het zijn naarlingen aldus Dirk. Dijkviltbraam is een bramensoort met lange stengels die stevige rechte stekels dragen. Stengel: rode kleur boven ( bescherming tegen de zon ) en groene kleur onder.
Eik: aan het eind heel veel knoppen bij elkaar, lijkt op een handje. Hollandse eik spits, puntig. Amerikaanse eik: langwerpige knoppen.
Wilg: bloost ( zo noemt Dirk de rode kleur ) Groen met oranje rood. Rode kleur zit aan de jonge takken en niet aan de oude. Soort schietwilg en koraalwilg. De koraalwilg kleurt heel mooi als de zon erop schijnt.
Berk: Ruwe berk of Betula pendula = het takje voelt ruw aan. Zachte berk: de stam van een oudere boom voelt minder ruw aan.
Framboos: aangenaam om aan te raken = niet erg stekelig.
Douglas spar: de stam barst op een speciale manier, kleine kegels, Geur: citroenachtig.
Amerikaanse krent: herken je aan de striae: lengtestrepen. Knoppen altijd rood-groen. Geur = amandelachtig.
Lijsterbes: paarse knop met een “ringstreep” eronder.
Beukenhaag: behoud zijn verdorde bladeren in de winter. Haagbeuk verliest zijn blad in de winter. De stam van de beuk is niet helemaal glad, zoals vaak wordt gezegd, maar er zitten veel kleine groefjes in de stam = dus gerimpeld. Beukenblad verteert slecht. Een beukenbos heeft heel weinig ondergroei.
Monitoring faunapassages Provincie Overijssel
- Details
Van de provincie Overijssel kregen we een monitoringrapport over het gebruik van faunapassages in onze provincie. Faunapassages zijn voor veel dieren belangrijk als verbinding tussen de verschillende leefgebieden, leefgebieden die tegenwoordig vaak onderbroken worden door ‘gevaarlijke obstakels’ als verkeerswegen en kanalen. Ook voor de provincie zijn deze faunapassages belangrijk om bij te dragen aan het behalen van de natuurdoelen in de specifieke N2000-gebieden, én om bij te dragen aan de verkeersveiligheid.
Een deel van de faunavoorzieningen is aangelegd door middel van buizen (meestal rond 40 cm) onder (provinciale)wegen, als het goed is worden (grotere) zoogdieren door begeleidende rasters naar de buizen geleid. Bij Varsen is ook een ecoduct gemaakt. Daar gaat dit verslag over.
Ecoduct de Vlierbelten over de N340
Het nieuwe ecoduct bij Varsen (de Vlierbelten) is gemonitord door het Ecologen collectief ECO, in opdracht van de Provincie Overijssel. Uit het boven genoemde rapport heb ik een kort verslagje gemaakt van wat er zoal gebruik maakt van dit ecoduct.
Het monitoren is gebeurd om vast te stellen of, en welke diersoorten gebruik maken van het ecoduct. Het onderzoek heeft plaats gevonden van eind september 2023 tot begin januari 2024. Deze periode is voor de veel soorten de meest actieve periode omdat er dan relatief veel migratie plaats vindt.
De vragen die vooraf werden gesteld waren:
• Wordt dit nieuwe ecoduct al door de doelsoorten (das en ree) gebruikt?
• Welke diersoorten maken verder gebruik van het ecoduct?
• Zijn er nog aanpassingen aan het ecoduct nodig?
Het onderzoek naar het gebruik is uitgevoerd met behulp van oa cameravallen, die camera’s reageren op beweging. Zowel overdag en ’s nachts werken deze camera’s, een sensor reageert op beweging en maakt een foto van wat er langs komt.
Ook is live gekeken op het ecoduct vooral om vleermuizen te inventariseren en om de vliegrichtingen van vleermuizen vast te kunnen stellen. Twee personen hebben met een warmtebeeldcamera filmmateriaal etc. verzameld vanaf beide zijden van het ecoduct. En met een batdetector, die automatisch geluidopnames maakt van de langs vliegende Vleermuizen, zijn opnames gemaakt.
De doelsoorten voor deze faunaverbinding zijn das en ree. Maar uiteraard is ook gekeken of andere soorten gebruik maken van dit ecoduct.
Bij het monitoren op dit ecoduct is ook gebruik gemaakt een half-open cameraval systeem (‘de struikrover’ genoemd) waar marterachtigen, muizen en spitsmuizen met lokstoffen naar binnen worden gelokt. Met een speciale cameraval kunnen dan van dichtbij opnames worden gemaakt.
Ook is er midden op het ecoduct een soort batdetector, een vleermuisrecorder, geplaatst op een paal. Zo kreeg men een goed beeld van zoveel mogelijk soorten die gebruik maken van het ecoduct.
Resultaten Ecoduct Vlierbelten
Bijzonder is toch dat het ecoduct door een groot aantal dieren wordt gebruikt. In de monitoringsperiode (totaal 101 dagen) werden er 545 waarnemingen gedaan van middelgrote en grote zoogdieren die over het ecoduct gingen. Dat zijn 5,4 dieren per etmaal. En als de waarnemingen van (huis)katten worden meegerekend zijn het zelfs 7,4 dieren die per etmaal er gebruik van maken.
De waargenomen soorten op het ecoduct zijn:
Das,
Ree,
Haas,
Vos,
Steen- en boommarter,
Bunzing,
Konijn
Huiskat.
Dit betekent totaal: 262 in 100 dagen.
Kleine zoogdieren
In de half-open cameraval (de zgn struikrover) werd ook een groot aantal opnames van verschillende muizen gemaakt. Kleine marterachtigen als wezel en hermelijn werden niet waargenomen.
Deze waargenomen muizen gebruiken het ecoduct waarschijnlijk als leefgebied. Via het ecoduct worden leefgebieden van muizen met elkaar verbonden waardoor er genetische uitwisseling plaats kan vinden.
Gewone bosmuis
Huisspitsmuis
Rosse woelmuis
Dwergmuis
Bosspitsmuis
Bruine rat
Vleermuis waarnemingen
Ook vleermuizen maken gebruik van zgn linten in het landschap, een ecoduct kan daarom ook voor vleermuizen een erg belangrijke verbinding zijn. De waarnemingen van vleermuizen zijn midden op het ecoduct gedaan.
De volgende vleermuizen zijn waargenomen:
Franjestaart,
Gewone grootoorvleermuis,
Gewone dwergvleermuis,
Ruige dwergvleermuis,
Tweekleurige vleermuis,
Laatvlieger,
Rosse vleermuis.
Totaal zijn er 1345 vleermuizen waargenomen op het ecoduct!
“Hondenkluif”
- Details
Op een druilige tweede Kerstdag wandelde ik langs de Hessenweg West te Ommen. Tussen de eikenbladeren in de berm van de weg zag ik een geelwit gekleurd en geribbeld aangevreten bot liggen. Was het een hondenkluif of een bot van een dood dier? Ik twijfelde en wilde het van dichtbij bekijken. Ik duwde voorzichtig wat bladeren weg om het beter te zien. Het bot was opvallend diep gegroefd en geribbeld in de lengte. Het aangevreten uiteinde ging over in kronkelige lobben. Het had iets spookachtigs. Toen ik even verder keek zag ik nog 10-tal exemplaren staan. Na wat speurwerk kwam ik er achter dat het de witte kluifzwam was.
Witte kluifzwam /foto Hein Kuijper
De witte kluifzwam (Helvella crispa) is algemeen voorkomend in Nederland. Het Latijnse woord crispa betekent krullend, rimpelig en geplooid. Hij is familie van de bekerzwammen en vooral te vinden in en langs eikenbosranden op humusrijke zandige bodems. De zwam kan ook voorkomen onder heggen en langs wegbermen. Uit onderzoek van Rob Crispijn (Ecologisch atlas van padden- stoelen in Drenthe) blijkt dat deze opvallende soort vrij algemeen ook voorkomt langs schelpen- paden in Drenthe.
De witte kluifzwam is een saprofyt: een schimmel die leeft van dood organisch materiaal, plantaardig of dierlijk. Een echte opruimer dus, die vooral te zien is in de periode september - december.
De zwam kan tot 10 cm hoog worden. De steel is hol, heeft diepe groeven en is wit tot okerachtig van kleur. Dit gaat over in onregelmatig gekrulde crème-achtige lobben die samen de ”hoed” vormen waarop de sporen zitten. De onderzijde is ruw behaard en heeft geen plaatjes of gaatjes.
De zwam is giftig omdat hij ingewandsstoornissen veroorzaakt. U bent dus gewaarschuwd als u in boeken over natuurvoeding leest dat hij eetbaar is.
Hein Kuijper
Literatuur:
1. https://www.verspreidingsatlas.nl/0614050
2. https://www.natuurpunt.be
3. https://nl.wikipedia.org/wiki/Witte_kluifzwam
4. https://www.zwammeninzuidhorn.nl/Witte Kluifzwam.html
5. Rob Crispijn, Ecologische atlas van paddenstoelen in Drenthe, zie hoofdstuk 22
Groenbezig.nl over de Ommermars
- Details
Groenbezig.nl wil het groene vrijwilligerswerk in Overijssel nog makkelijker en leuker te maken. Het wil mensen enthousiasmeren om een bijdrage te leveren aan onze prachtige, groene provincie.
Het platform www.groenbezig.nl is een initiatief van Landschap Overijssel en Natuur en Milieu Overijssel, mede gefinancierd door de provincie Overijssel. Inmiddels hebben ook de Groene Loper Overijssel, Staatsbosbeheer, Stichting IJssellandschap en IVN zich bij het platform aangesloten. Net als meer dan tweehonderd lokale en regionale vrijwilligersclubs. Het doel van dit platform is het groene vrijwilligerswerk in Overijssel nog makkelijker en leuker te maken. En meer mensen te enthousiasmeren om een bijdrage te leveren aan onze prachtige, groene provincie.
Aanleiding om om nu aandacht te vragen voor groenbezig is hun artikel over de Ommermars.
Het artikel begint als volgt:
"Een echt opvallend burgerintiatief in Ommen, niet alleen qua resultaat: Het nieuwe natuurgebied Ommermars. Het staat buiten kijf dat hier iets schitterends is gerealiseerd. De looptijd van 10 jaar maakt dit vrijwilligersproject van 25 hectare ook zeer bijzonder. De helft van het gebied was als landbouwgrond in het verleden aangekocht door de provincie en herbestemd als natuurgebied, maar echt van de grond kwam het niet.
Burgers namen toen het heft in handen en hebben er 10 jaar lang als vrijwilligers hard aan getrokken om dit natuurgebied ook werkelijk te realiseren. Groenbezig.nl ging eens kijken en luisteren hoe dat allemaal ging."
Klik hier om het hele artikel op de website van groenbezig te lezen.
Pagina 3 van 37