Bijscholingscursus voor de vleermuizenwerkgroep

Details

Gepubliceerd: 22 januari 2026

Dinsdagavond 20 januari 2026 kwamen de vrijwilligers van de vleermuizenwerkgroep bijeen in het Koetshuis van Natuurmonumenten op landgoed Eerde waar de mensen die er al vroeg waren werden verrast door het noorderlicht.

Foto: Gerrit Houtschild

Biologieleraar en vleermuiskenner Theo Douma uit Rouveen had speciaal voor deze groep een avond vrij gemaakt omdat alle deelnemers graag nog een keer weer de belangrijkste kenmerken van de diverse soorten op een rij wilden zien en omdat er nieuwe, enthousiaste vrijwilligers de groep zijn komen versterken!
De werkgroep verricht de monitoring op Landgoed Eerde, het Eerderachterbroek en het Eerderveld en dat is de reden waarom Theo de nadruk deze avond legde op de soorten op en rondom Eerde. Het belangrijkste is dan ook de vraag: waar moet je op letten bij het herkennen van een vleermuis.

WAT ZIJN DE KENMERKEN van:
Rosse vleermuis,
Bosvleermuis,
Gewone grootoorvleermuis,
Gewone dwergvleermuis,
Ruige dwergvleermuis,
Franjestaart,
Watervleermuis,
en de
Baardvleermuis.

Tenslotte mochten we onze kennis testen door de, via PowerPoint getoonde vleermuizen, de juiste naam te geven.
Het was een zeer geslaagde leerzame avond welke werd afgesloten na een dankwoord en met het overhandigen van een fles rode biologische wijn aan Theo als dank van de Vereniging van Natuur en Milieu de Vechtstreek.

Foto: Ella Roelfs-Rijzebol

Verslag: Ella Roelfs-Rijzebol

Speuren naar sporen met Arend Spijker 13 december 2025

Details

Gepubliceerd: 20 december 2025

Op een prachtige zonnige zaterdagmiddag in december zijn wij als groep op pad gegaan met Arend. Het was een gevarieerde groep van 11 volwassenen en er waren ook 4 kinderen bij die hun loep en speurneus al hadden meegenomen.

Allereerst vertelt Arend over sporen, wat zijn nu sporen? Een prent (pootafdruk van een dier) is bij voorbeeld een (dier)spoor, maar niet alle sporen zijn prenten. Er zijn namelijk veel meer sporen te vinden, zoals loop-, vraat-, en krabsporen. Maar er zijn ook veel historische sporen te vinden, sporen uit een lang- en korter verleden te vinden. De jongelui bleken aardig wat verstand van de natuur te hebben, dus de eerste mooie gesprekken kwamen al op gang.
Terwijl wij het pad onderbraken om echt op spoortocht te gaan, werd de kinderen gevraagd om eikeldopjes te zoeken. Kabouters roken namelijk graag een pijp. In de zomer een lange pijp om de warmte van hen af te houden, in de winter een korte pijp om de warmte lekker in het gezicht te krijgen. Het steeltje van de dop geeft dus aan of het van een zomer- of wintereik is. Kijk, dat zijn de kleine weetjes waar wij het voor doen!

Het gebied waar wij lopen is drukbezocht door dieren. Reeën, dassen, vos, bunzing, ja, we vinden echt veel sporen. Een lekkere warme varen als slaapplek voor de ree, een latrine van de das en een ingang van oude vluchtpijp van een das, welke was schoongekrabd door de vos. De vos mag dit hol af en toe lenen voor een nest, maar als de das bij de burcht terugkomt dan is en blijft hij heer en meester.

We liepen verder, dieper het gebied in. Ineens vonden de kinderen een gewei op de grond. Wij kregen een korte uitleg over het schuren van reebokken langs takken en het afvallen van hun gewei in november en december. Er werd verteld over de rozenkrans en over stangen, enden en een spitser.

Verderop stonden wij aan de rand van het weiland, waar wij wederom een mestputje en een vers uitgegraven hol vonden, met een prent van een ree en de vos in het losse zand.
Onderweg hier naartoe liepen wij langs een moordplek, althans, dat dachten wij te zien aan het aantal veren wat hier verspreid op de grond lag. Niets bleek minder waar, er lagen geen botten en ingewanden dus hier was de moord niet gepleegd. Dit was slechts een ‘stootplek’. Een roofvogel vliegt soms hard tegen zijn prooi (bv een duif) aan, waarbij de veren van de prooi in het rond vliegen als zijn laatste redmiddel, om hem vervolgens te verorberen op een andere plek. Hier zul je dan ook botten, bloed en ingewanden vinden.
Arend liet hier een foto zien van een eikel die gespiesd was op het prikkeldraad. Sommige vogels, zoals klapekster en grauwe klauwier, doen dit om hun prooi (muizen, hagedissen en grote kevers) te bewaren voor later, maar gaaien doen dit ook met eikels.

Onderweg naar het volgende gebied komen we langs een Amerikaanse vogelkers met een oranje stip. Als je een tak iets bekrast kun je ruiken dat dit de ‘verkeerde’ boom is. Wij vinden het ruiken naar bitterkoekjes. De Amerikaanse vogelkers is een zgn exoot, deze worden daarom vaak actief verwijderd uit het gebied vandaar die oranje stip.

Klik hier voor het vervolg

Uilenballen pluizen in de Molen van Frans te Mander.

Details

Gepubliceerd: 03 november 2025

Er worden elk jaar diverse activiteiten georganiseerd in de Watermolen van Frans onder andere het uilenballenpluizen door kinderen van 4 – 12 jaar. Deze middag wordt georganiseerd door vrijwilligers van Landschap Overijssel. Voor het uilenballen pluizen komen Machteld Oudshoorn en ik speciaal naar Mander om hulp te bieden. Mieke Bouman is ook standaard van de partij want Han en Mieke zijn destijds met deze activiteit gestart. Machteld en ik zorgen voor het materiaal nl. de uilenballen, verzamelt door de controleurs van de nestkasten bij onze vereniging (natuur en milieu De Vechtstreek). Deze keer waren vooral Gerbrand Groen en Willem Havinga “hofleveranciers” waarvoor onze dank.

Machteld en ik nemen ook steeds een aantal opgezette roofvogels mee, vogels die uiteraard op een natuurlijke wijze zijn gestorven. De kinderen mogen dan zelf vertellen of ze de vogels herkennen en wat ze er van weten. Tijdens deze middagen leren kinderen om uilenballen (braakballen) uit te pluizen om op die manier te ontdekken wat de uil heeft gegeten, zoals botjes en haren van muizen, ratten en vogeltjes. Maar het zijn vooral muizenbotjes welke worden gevonden door de kinderen en hun ouders. Ik moet bekennen dat de ouders ook zeer actief zijn met het pluiswerk! Er waren deze keer zelfs ouders met kinderen uit Haarlem naar de Watermolen gekomen om te pluizen!

We hadden deze keer het geluk dat we de stoelen en tafels naar buiten konden brengen om heerlijk van de buitenlucht en de mooie omgeving te genieten. Watermolen Frans is één van de twee molens op de Mosbeek (de andere is Watermolen Bels).

Het werd een nuttige, leuke middag! De kinderen gingen allemaal met een zakje eigen geplozen botjes en een extra uilenbal naar huis.

Verslag Ella Roelfs-Rijzebol
Fotografie: Machteld Oudshoorn en Ella Roelfs-Rijzebol

Klik hier voor meer foto's.

Zonnende bosuil

Details

Gepubliceerd: 24 oktober 2025

Afgelopen voorjaar liep ik op de Lemelerberg mijn rondje langs de bosuilkasten.
Bij 1 van deze kasten zat een jonge bosuil in de opening van de kast te genieten van de eerste lente zonnestralen, die zijn dons doen laten glanzen.

Ik had er alle tijd voor om een foto van te maken en het maakte de jonge bosuil uil niets uit en bleef mooi zitten.
Soms is het puur geluk om op het juiste moment op de juiste plek te zijn om dit te bewonderen.

tekst en foto: Gerard van Beesten

Lezing over trekvogels door Jos Scholten

Details

Gepubliceerd: 15 oktober 2025

bron: DalfsenNet

VILSTEREN – Zie jij ze wel eens vliegen… die trekvogels? Sta je dicht bij de natuur en bij vogels dan ben je welkom in de Vilsterij Vilsterseallee 2 7734 PB in Vilsteren. Op donderdag 23 Oktober 2025 van 20.00 uur tot ca 21.15 uur vindt er een lezing plaats over trekvogels, de bekende vogelaar Jos Scholten deelt zijn kennis en passie over dit indrukwekkende natuurverschijnsel.

Zijn verhaal is een aanrader voor iedereen die van de natuur houdt.
U bent van harte welkom, de entree is gratis.

Het gaat goed met de oehoe in ons land!

Details

Gepubliceerd: 08 oktober 2025

Afgelopen dinsdag 7 oktober had onze vereniging haar leden uitgenodigd voor een lezing over de oehoe.

Naast veel van die leden waren er ook bijzonder veel andere geïnteresseerden wat zorgde voor bijna 80 aanwezigen. De lat lag dus hoog voor Gejo Wassink!

Met veel enthousiasme nam hij ons mee in de ontwikkelingen rond de oehoe en dat enthousiasme was ook terecht. Immers, deze grote vogel maakt een groeispurt door in ons land en in de Duitse grensstreek.

Was het beest eigenlijk tot de midden 60er jaren hier niet meer te vinden, door een herintroductietraject is de populatie nu flink toegenomen en jaarlijks groeit het aantal met vele procenten!

De eerste nieuwe melding eind vorige eeuw in Nederland kent een grappig voorval: tijdens een radio-uitzending vanuit Zuid-Limburg viel het een attente luisteraar op dat het geluid van een oehoe te horen was… Dat was de aanzet tot nader onderzoek en inderdaad bleek in de ENCI-groeve oehoebewoning was! Dit was ook een uitgelezen leefgebied voor de vogel, want ze vertoeven nergens liever dan in gebieden met enig hoogteverschil, richeltjes en verscholen hoekjes.

De sterke groei brengt wel met zich mee, dat de vogel op zoek moest naar andere broedgebieden, want veel steengroeves vind je niet in Nederland. Zo ziet men een verschuiving via andersoortige groeves naar "gewoon" broeden in het bos.

Een volwassen oehoe weegt bijna 4 kg en heeft in de vlucht een spanwijdte van 170-180 cm. Een flinkerd dus! Gemiddeld legt het vrouwtje zo'n 3 eieren die door moeders zelf worden uitgebroed. Vader zit in het oude rolpatroon van de jager, zoekend naar voldoende voedsel. Uit onderzoek blijkt, dat de houtduif het meest geliefde voedsel is.

Zitten oehoes op plekken bij groeves waar ze tot last kunnen zijn voor de daar werkzame firma's, dan zorgt de werkgroep, samen met deze bedrijven, voor verplaatsing van de vogels: men creëert een alternatief nest in de buurt en de ervaring leert, dat binnen de kortste keren deze locatie door de oehoe omarmd wordt.

Als de jongen er zijn, tonen die zich de eerste 30 dagen vooral enthousiaste wandelaars. Vliegen lukt nog niet met dat ietwat lompe lijfje. Pas na zo'n 10 weken is zo'n beestje in staat echt de zwaartekracht te overwinnen.

Veel van die jonge vogels worden natuurlijk geringd en de laatste tijd wordt er ook gezenderd, waardoor de werkgroep nog veel meer te weten komt over het (vlieg-) gedrag van de oehoe. Zo kan men intussen stellen dat het territorium van een gemiddelde oehoe ongeveer 25 vierkante kilometer is. Voor voedselvluchten trekt het mannetje rustig naar plekken 7 km verderop.

Al dat onderzoek heeft er ook toe geleid, dat behoorlijk nauwkeurig kan worden vastgesteld dat de meeste oehoes niet ouder worden dan zo'n 5 tot 7 jaar. Maar ook, dat de doodsoorzaak helaas vaak gezocht moet worden in gif! "Veel van deze kadavers staan stijf van de PCB's" of woorden van gelijke strekking gebruikte Wassink in zijn presentatie.

Rond 21.45 uur werd hij met een groot applaus bedankt voor het mooie en positieve verhaal over de oehoe.

Machteld Oudshoorn van de activiteitencommissie bedankt Gejo voor de leerzame avond (foto: Ella Roelfs-Rijzebol)

Benieuwd naar nog meer weetjes over deze grote roofvogel,? Ga dan naar de website van www.oehoewerkgroep.nl

tekst: Klaas Hadderingh

Klik hier voor meer foto's.

Vilsteren Bruist

Details

Gepubliceerd: 16 juli 2025

Op 5 juli was de vereniging voor Natuur en Milieu de Vechtstreek aanwezig met een stand op de buitenfair Vilsteren Bruist.
De dag werd verdeeld in drie delen en steeds “bemand” door twee mensen zodat het goed te doen was.
De belangstelling was groot en het was daarom leuk om samen op de stand te staan.
Het weer was goed: niet te warm en er was geen regen van betekenis. (De opmerkzame bezoeker kan een enkele spat gevoeld hebben maar het was marginaal.)

Door onze attributen in de zin van opgezette vogels, een opgezette das en boommarter trokken we veel bekijks. Wel was nog even discussie over de marter: was het nu een boom- of steenmarter?
De nestkastjes waren in eerste instantie binnen 2 uur uitverkocht zodat in allerijl nieuwe aangevoerd moesten worden. De verenigingsfolder werd meegegeven en er werden zeker twee toezeggingen gedaan om lid te worden van onze vereniging.
De aanwezige braakballen van uilen werden verschillend beoordeeld: de een was enthousiast terwijl een ander er met afgrijzen naar keek. Maar de uitleg wat het was en hoe dit kwam werd aandachtig aangehoord. Een enkeling mocht van de ouders er een meenemen om het thuis uit te pluizen.
Leenke had de moeite genomen voor deze dag een kwis te maken die in goede aarde viel. De al bestaande vogelkwis trok ook veel aandacht van met name kinderen en de twintig formulieren waren voor het eind van de dag allemaal ingevuld. Leerpunt: een volgende keer kunnen er dus nog meer formulieren meegenomen worden. Van de inzendingen waren er zes volledig goed ingevuld, negen waren gedeeltelijke goed en vijf hadden er één of meer foutief geraden. Bij gedeeltelijk goed kun je denken aan mus ipv huismus en duif ipv houtduif. Deze inzendingen konden toch mee loten voor een prijs.
In overleg met onze voorzitter werd de te verloten prijs, nl een nestkastje, uitgebreid met nog vijf kastjes zodat er uiteindelijk zes winnaars waren. Iedereen is op de hoogte gesteld en reageerde erg enthousiast. Dit was een leuke afsluiting van een mooie dag.

Henk-Jan Bezemer

Hemelvaartdag = dauwtrappen met Henk Ruiter

Details

Gepubliceerd: 29 mei 2025

Om 6 uur ’s morgens verzamelen was voor 16 mensen geen probleem. Op het moment van vertrek kwamen er nog 10 mensen aanrijden die op de verkeerde plek gewacht hadden en zo waren er 26 mensen die kwamen luisteren naar wat Henk te vertellen had. We troffen het met het weer: een prachtige zonsopkomst was te zien op de weg naar het verzamelpunt. Tijdens het wandelen was de dauw fraai te zien over het land. Dit deed de naam dauwtrappen eer aan.

Zoals de voorgaande jaren had Henk veel te vertellen. Om te beginnen maakte hij duidelijk hoe je de roodborst kon herkennen aan zijn scherpe zang. Dit in tegenstelling tot rollende tonen van de zanglijster en het luide geroep van een onooglijk klein vogeltje: de winterkoning. Hoe zo’n beestje van nog geen 10 cm zoveel lawaai kan voortbrengen!

De excursie stond in het teken van luisteren want je hoort meer vogels dan je kunt zien.
Maar als je dan toch de vogel kon spotten, dan was het geluid beter te koppelen aan de vogel en is het beter te onthouden.
Daarnaast vertelde Henk veel over de omgeving en vegetatie van het Eerderachterbroek op de hem kenmerkende humoristische wijze.
Nu bleek dat 26 mensen misschien wat veel waren om alles goed te kunnen volgen maar door steeds te stoppen gaf hij iedereen gelegenheid tot luisteren en het stellen van vragen. De boodschap die hij uiteindelijk aan iedereen meegaf was dat het de moeite loont om, gewapend met een verrekijker en een app genaamd Merlin, er op uit te trekken om te genieten van de natuur.

Henk-Jan Bezemer

Gierzwaluwen bij Herman van Beesten

Details

Gepubliceerd: 27 mei 2025

Herman van Beesten uit Den Ham bouwde een paar jaar geleden drie appartementen voor de gierzwaluw onder de nok van zijn woning.
Helaas een paar jaar zonder resultaat maar in 2025 ontdekten de gierzwaluwen de appartementen bij Herman.
Gierzwaluwen broeden graag hoog, vandaar dat Herman de appartementen in de nok maakte.
Het zijn tevens koloniebroeders. Daarom is het noodzakelijk meerdere appartementen naast elkaar te maken, zoals Herman ook deed.
Hij geniet nu elke dag volop van “zijn” gierzwaluwen.

Tekst: Ella Roelfs-Rijzebol
Foto: Henk-Jan Bezemer

Broedvogelmonitoring Ommermars 2024

Details

Gepubliceerd: 20 mei 2025

Henk Hupkes heeft ook in 2024 een BMP-inventarisatie uitgevoerd op de Ommermars. Bij een BMP (Broedvogel Monitoring Project) wordt een telgebied meerdere keren in een seizoen bezocht en wordt elke waarneming van een potentiële broedvogel van een speciale broedcode voorzien. Zoals: “Zingend, baltsend, alarmerend, transport, nestmateriaal, nestbouw, afleidingsgedrag, nest, eieren of jongen, transport voedsel of ontlasting etc”.
Na afloop van het veldwerk wordt het aantal territoria bepaald via een combinatie (clustering) van alle verzamelde waarnemingen. 

Klik hier voor de resultaten van Henk's BMP-rapport over 2024.

(Klik hier voor de resultaten van Henk's onderzoek over 2023.)